مراد على شمس
34
سيرى در سيره علمى و عملى علامه طباطبايى ( ره ) از نگاه فرزانگان ( فارسى )
سال 1304 براى تكميل تحصيلات خود عازم حوزهء نجف گرديدم و به مجلس درس مرحوم آيت اللّه آقاى شيخ محمد حسين اصفهانى حاضر شده ، يك دورهء خارج اصول كه تقريبا شش سال طول كشيد و چهار سال ، نيز خارج فقه معظّمله را درك نمودم و همچنين هشت سال در خارج فقه مرحوم آيت اللّه نايينى و يك دورهء خارج اصول معظمله حضور يافتم و كمى نيز به خارج فقه مرحوم آية اللّه آقاى سيد ابو الحسن اصفهانى رفتم . كليات علم رجال را نيز پيش مرحوم آية اللّه حجت كوه كمرى رفتم . در فلسفه نيز به درس حكيم و فيلسوف معروف وقت ، مرحوم آقاى سيد حسين بادكوبى موفق شدم . در ظرف شش سال كه پيش معظّمله تلمّذ مىكردم ، منظومهء سبزوارى و اسفار و مشاعر ملاصدرا و دورهء شفاى بو على و كتاب اثولوجيا و تمهيد ابن تركه و اخلاق ابن مسكويه را خواندهام . مرحوم بادكوبى از فرط عنايتى كه به تعليم و تربيت نويسنده داشت ، براى اين كه مرا به طرز تفكر برهانى آشنا ساخته ، به ذوق فلسفى تقويت بخشد ، امر فرمود كه به تعليم رياضيات پردازم . در امتثال امر معظّم له به درس مرحوم آقا سيد ابو القاسم خوانسارى كه رياضيدان زبردستى بود حاضر شدم و يك دوره حساب استدلالى و يك دوره هندسهء مسطحه و فضايى و جبر استدلالى از معظّمله فرا گرفتم . سال 1314 براثر اختلال وضع معاش ، ناگزير به مراجعت شده ، به زادگاه اصلى خود ( تبريز ) برگشتم و ده سال و خردهاى در آن سامان بهسر بردم كه حقا بايد اين دوره را در زندگى خود دورهء خسارت روحى بشمارم ، زيرا براثر گرفتارى ضرورى به معاشرت عمومى وسيلهء تأمين معاش ( كه از مجراى فلاحت